FIFO, FEFO, LIFO คืออะไร? ต่างกันยังไง ทำไมถึงสำคัญต่อการจัดการคลังสินค้า

สำหรับธุรกิจขายของออนไลน์ การมีโปรโมชันดี ๆ หรือการโปรโมทที่น่าสนใจ ถือเป็นกลยุทธ์สำคัญที่ควรทำอย่างสม่ำเสมอ เพื่อดึงดูดลูกค้าและกระตุ้นยอดขาย แต่ในขณะเดียวกัน สิ่งที่ไม่ควรมองข้ามเลยคือการจัดการหลังบ้านให้เป็นระบบ เพราะสุดท้ายแล้วการมีระบบหลังบ้าน ระบบจัดการที่ดี จะช่วยให้ธุรกิจของคุณสามารถเติบโตได้อย่างมั่นคง

ซึ่งหลายร้านอาจเคยได้ยินคำว่า FIFO, FEFO, LIFO แต่ยังไม่แน่ใจว่าระบบไหนเหมาะกับสินค้าของตัวเองที่สุด บทความนี้ Passpack Fulfillmentเลยจะพาไปรู้จัก 3 ระบบจัดการสต๊อกยอดฮิต พร้อมเคล็ดลับเลือกใช้แบบมืออาชีพ เพื่อให้ธุรกิจของคุณ จัดการสต๊อกได้แม่นยำ คล่องตัว และพร้อมขยายธุรกิจให้เติบต่อไปได้อย่างมั่นใจ

Key Takeaway

• FIFO (First-In, First-Out) จัดการสินค้าตามลำดับเข้าคลัง เหมาะกับสินค้าทั่วไปหรือแฟชั่นที่ต้องหมุนเร็ว ลดความเสี่ยงสินค้าค้างสต๊อก
• FEFO (First Expire, First Out) จัดการสินค้าตามวันหมดอายุ เหมาะกับอาหาร, ยา, สกินแคร์ ลดความเสียหายและสร้างความมั่นใจลูกค้า
• LIFO (Last-In, First-Out) ใช้สินค้าล็อตใหม่ออกก่อน เหมาะกับสินค้าหนักหรือวางซ้อน เช่น วัสดุก่อสร้าง และมีข้อได้เปรียบด้านภาษีบางกรณี

สารบัญบทความ

• ระบบ FIFO คืออะไร?
• ระบบ FEFO คืออะไร?
• ระบบ LIFO คืออะไร?
• เทียบความแตกต่างระหว่าง FIFO กับ FEFO และ LIFO ต่างกันอย่างไร
• FIFO, FEFO, LIFO รูปแบบระบบจัดการสต็อกที่สำคัญต่อธุรกิจ
• คำถามที่พบบ่อย

ระบบ FIFO คืออะไร?

ระบบ FIFO หรือ First-In First-Out คือวิธีจัดการสินค้าที่ใช้หลักการ เข้าก่อน ออกก่อน ลองจินตนาการถึงแถวคิวในห้าง ใครมาต่อคิวก่อนก็ได้ชำระเงินก่อน ในคลังสินค้าก็เช่นกัน สินค้าล็อตไหนเข้ามาก่อน ก็จะถูกหยิบออกไปแพ็คและส่งมอบให้ลูกค้าก่อนเสมอ

โดยวิธีจัดสต๊อกแบบ FIFO จะช่วยให้สินค้าหมุนเวียนอย่างเป็นระเบียบ ลดโอกาสของสินค้าหมดอายุหรือค้างสต๊อก และสร้างความมั่นใจให้ลูกค้าว่าสินค้าที่ได้รับ สด ใหม่ และพร้อมใช้งาน

ประโยชน์ FIFO มีอะไรบ้าง

โดยระบบจัดการสินค้าแบบ FIFO มีข้อดีดังนี้

• ลดความเสี่ยงสินค้าเสื่อมสภาพ: เหมาะกับสินค้าที่มีวงจรชีวิตสั้นหรือสินค้าตามฤดูกาล FIFO ช่วยให้สินค้าไม่ค้างสต๊อกจนเกินไป ลดโอกาสของสินค้าตกรุ่น
• ช่วยให้รู้มูลค่าสินค้าคงคลังได้ง่าย: ในทางบัญชี สินค้าที่เหลือในสต๊อกมักเป็นล็อตล่าสุด ทำให้ราคาสะท้อนมูลค่าตลาดปัจจุบันได้ดีกว่า
• จัดระเบียบคลังสินค้าได้ง่าย: ช่วยให้การไหลเวียนของสินค้าจะเป็นระบบ ทำให้สามารถตรวจสอบและนับสต๊อกสินค้าได้แม่นยำยิ่งขึ้น

Passpack Fulfillment ชวนทำความรู้จักบริการดี ๆ เพิ่มเติม : คลังสินค้า fulfillment

ตัวอย่างของธุรกิจที่เหมาะสมกับ FIFO มีธุรกิจใดบ้าง

ระบบ FIFO จะช่วยให้ธุรกิจสามารถจัดการสต๊อกได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดปัญหาการขาดทุน และหมุนสินค้าได้รวดเร็ว ลองมาดูกันครับว่าธุรกิจประเภทใดบ้างที่ควรใช้วิธี FIFO

• ธุรกิจแฟชั่นและเสื้อผ้า: สินค้ากลุ่มนี้เปลี่ยนเทรนด์เร็วมาก ซึ่งการจัดการ FIFO ช่วยให้ล็อตเก่าออกไปก่อน ทำให้มีพื้นที่สำหรับคอลเลกชันใหม่
• สินค้าอิเล็กทรอนิกส์: มือถือหรือ Gadget รุ่นใหม่มักออกมาเร็ว การค้างสต๊อกไว้นานอาจทำให้มูลค่าลดลงอย่างรวดเร็ว
• สินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไป: เช่น ผงซักฟอก ยาสีฟัน หรือของใช้ในบ้าน แม้จะไม่หมดอายุเร็ว แต่การหมุนเวียนสินค้าเก่าออกก่อนช่วยให้สต๊อกดูมีการอัปเดตอยู่ตลอดและพร้อมขายอยู่เสมอ

ระบบ FEFO คืออะไร?

FEFO หรือ First Expire date First Out เป็นระบบจัดการสต๊อกที่ไม่ได้ดูว่าสินค้าชิ้นไหนเข้ามาก่อน แต่จะพิจารณาจาก วันหมดอายุก่อน-หลัง ชิ้นไหนใกล้หมดอายุก่อน ก็จะถูกหยิบออกไปขายก่อน ระบบนี้ถือเป็น มาตรฐานสากลที่เคร่งครัด เหมาะกับสินค้าที่ไวต่อเวลาและต้องรักษาคุณภาพ

ประโยชน์ FEFO มีอะไรบ้าง

โดยระบบจัดการสินค้าแบบ FEFO มีข้อดีดังนี้

• ป้องกันความเสียหายจากการหมดอายุ: การจัดการสินค้าแบบ FEFO จะช่วยลดการทิ้งสินค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• สร้างความเชื่อมั่นให้กับลูกค้า: ลูกค้าจะมั่นใจว่าสินค้าที่ได้รับมีอายุการใช้งานยาวนานเพียงพอ ส่งผลให้เกิดการซื้อซ้ำและรีวิวในเชิงบวก
• ลดความเสี่ยงทางกฎหมาย: การขายสินค้าหมดอายุอาจก่อปัญหาทางกฎหมาย ระบบนี้ช่วยปิดช่องโหว่และป้องกันความเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ตัวอย่างของธุรกิจที่เหมาะสมกับ FEFO มีธุรกิจใดบ้าง

ระบบ FEFO จะช่วยให้จัดการสต๊อกได้แม่นยำ พร้อมทั้งมั่นใจว่าสินค้าส่งถึงมือลูกค้าในสภาพดีที่สุด ลองมาดูกันครับว่าธุรกิจประเภทใดบ้างที่ควรใช้ FEFO

• ธุรกิจอาหารและเครื่องดื่ม: ไม่ว่าจะเป็นอาหารสด ขนม หรือเครื่องดื่มที่มีวันหมดอายุชัดเจน ระบบ FEFO ถือเป็นมาตรฐานสำคัญ
• ธุรกิจเครื่องสำอางและสกินแคร์: สินค้ากลุ่มบิวตี้มักมีอายุการใช้งานหลังผลิต การส่งมอบล็อตใหม่โดยให้ล็อตใกล้หมดอายุออกก่อน จึงเป็นสิ่งสำคัญในการบริหารสต๊กสินค้าของธุรกิจประเภทนี้
• ธุรกิจยาและเวชภัณฑ์: เป็นกลุ่มที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษ เพราะเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของผู้บริโภคโดยตรง

ระบบ LIFO คืออะไร?

LIFO หรือ Last-In, First-Out เป็นระบบการจัดการสินค้าที่จะมีความแตกต่างกับระบบ FIFO โดย LIFO จะมีหลักการคือมาทีหลัง ออกก่อน อธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ก็คือสินค้าที่เพิ่งเข้าคลังล่าสุดจะถูกหยิบออกไปขายก่อน แม้ฟังดูอาจแปลกใจว่ มีธุรกิจแบบนี้ด้วยหรือ? แต่จริง ๆ แล้ว มีเหตุผลทั้งด้านการบริหารต้นทุนและลักษณะกายภาพของสินค้า ที่ทำให้ LIFO เป็นระบบที่เหมาะกับบางธุรกิจโดยเฉพาะ

ประโยชน์ LIFO มีอะไรบ้าง

ระบบ LIFO ก็มีข้อดีหลายด้านที่ช่วยให้การจัดการสต๊อกบางประเภทนั้นมีความสะดวกและมีประสิทธิภาพ ดังนี้

• ความสะดวกในการจัดเก็บ: สำหรับสินค้าบางประเภทที่มีน้ำหนักมากหรือวางซ้อนกันเป็นชั้น การหยิบของที่เพิ่งวางลงไป (มาทีหลัง) ออกก่อน จะทำได้ง่ายกว่าการขุดของเก่าที่อยู่ด้านล่าง
• ข้อได้เปรียบทางภาษี (ในบางประเทศ): ในสภาวะเงินเฟ้อ ราคาสินค้าสูงขึ้น การใช้ต้นทุนสินค้าล็อตล่าสุด (ราคาสูง) มาหักลบกับรายได้ จะช่วยลดกำไรในงบการเงินและเสียภาษีน้อยลง

ตัวอย่างของธุรกิจที่เหมาะสมกับ LIFO มีธุรกิจใดบ้าง

แล้วธุรกิจใดบ้างที่เหมาะกับการจัดการสินค้าแบบ LIFO

• ธุรกิจวัสดุก่อสร้าง: เช่น ทราย ถ่านหิน หรือหินกรวด ที่มักเทรวมกัน ของใหม่มาทีหลังจะอยู่ด้านบน การหยิบเริ่มจากด้านบนจึงสะดวกและรวดเร็ว
• สินค้าที่มีน้ำหนักมหาศาล: เช่น เหล็กเส้น แผ่นคอนกรีต การยกของเก่าที่อยู่ด้านล่างสุดทำได้ยากและใช้ต้นทุนสูง การใช้ LIFO จะช่วยประหยัดแรงและเวลา

เทียบความแตกต่างระหว่าง FIFO กับ FEFO และ LIFO ต่างกันอย่างไร

การจัดการสต๊อกแต่ละระบบมีวิธีการและจุดเด่นต่างกันครับ FIFO จะเป็นการหมุนสินค้าตามลำดับเข้าคลัง เหมาะกับสินค้าทั่วไปหรือสินค้าตามฤดูกาลที่ต้องหมุนเร็ว ในขณะที่ FEFO จะเน้นวันหมดอายุ เหมาะกับอาหาร เครื่องดื่ม หรือสินค้าที่บอบบางต่อเวลา และ LIFO จะเป็นการหยิบสินค้าล็อตล่าสุดออกก่อน เหมาะกับสินค้าหนัก วางซ้อนกัน หรือใช้ประโยชน์ทางบัญชี

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น Passpack Fulfillment ได้สรุปความแตกต่างระหว่าง FIFO, FEFO และ LIFO แบบเข้าใจง่าย ดังนี้

	FIFO	FEFO	LIFO
เกณฑ์การคัดเลือก	ลำดับการเข้าก่อน-หลัง	วันหมดอายุบนฉลาก	ลำดับการเข้าหลังสุด
สินค้าที่เหมาะสม	สินค้าแฟชั่น, อิเล็กทรอนิกส์	อาหาร, ยา, สกินแคร์	วัสดุก่อสร้าง, สินค้าเทกอง
เป้าหมายในการจัดการ	ลดสินค้าค้างสต๊อก/ตกรุ่น	ป้องกันสินค้าหมดอายุ	สะดวกในการเคลื่อนย้าย/ภาษี
ความเสี่ยง	ต่ำ เหมาะกับสินค้าส่วนใหญ่	ต่ำมาก เน้นความปลอดภัย	สูง ของเก่าอาจตกค้างอยู่ในสต๊อกได้

FIFO, FEFO, LIFO รูปแบบระบบจัดการสต็อกที่สำคัญต่อธุรกิจ

การเลือกใช้ระบบบริหารสต๊อกไม่ว่าจะเป็น FIFO, FEFO หรือ LIFO ไม่มีสูตรสำเร็จตายตัวครับ ขึ้นอยู่กับประเภทสินค้าและเป้าหมายของธุรกิจ การบริหารจัดการอย่างถูกต้องจะช่วยลดความเสียหาย หมุนสต๊อกได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันอย่างยั่งยืน

ที่ Passpack Fulfillment เรามีระบบจัดการคลังสินค้าที่ยืดหยุ่น แม่นยำ และรองรับทุกความต้องการ เพื่อให้ธุรกิจของคุณเติบโตอย่างมืออาชีพ พร้อมส่งมอบสินค้าถึงมือลูกค้าอย่างปลอดภัยและประทับใจ

สนใจบริการเก็บสต็อค-แพ็ค-ส่งสินค้า แบบครบวงจร ติดต่อเราได้เลยที่ Line @Passpack

คำถามที่พบบ่อย

FEFO แตกต่างจาก FIFO อย่างไร?

FIFO จะยึดตามลำดับสินค้าที่เข้าคลัง (เข้าก่อน ออกก่อน) ในขณะที่ FEFO จะยึดตามวันหมดอายุ (หมดก่อนไปก่อน) ซึ่งหมายความว่า แม้สินค้าล็อตใหม่จะเข้าทีหลัง แต่ใกล้หมดอายุกว่าล็อตแรก ก็จะหยิบล็อตใหม่ออกไปก่อนตามระบบ FEFO ครับ

LIFO กับ FIFO แตกต่างกันอย่างไร?

FIFO เน้นระบายสินค้าล็อตเก่าออกก่อน เพื่อลดโอกาสสินค้าตกรุ่น ต่างจาก LIFO ที่จะเน้นเอาสินค้าใหม่ที่เพิ่งเข้ามาออกก่อน มักใช้กับสินค้าที่ไม่มีวันหมดอายุหรือเพื่อประโยชน์ทางบัญชีบางกรณี

ประเทศไทยยอมรับหลักการ LIFO ในการบัญชีหรือไม่?

ปัจจุบันตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินของไทย (TFRS) สำหรับกิจการที่ส่วนได้เสียสาธารณะ ไม่ยอมรับ LIFO ในการวัดมูลค่าสินค้าคงเหลือ เพราะไม่สะท้อนมูลค่าจริงของสต๊อก ส่วนใหญ่จึงนิยมใช้ FIFO หรือ Weighted Average (ถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก) แทนครับ